fbpx

«Περνάει κρίση η πίστη μας στον άνθρωπο»

0 8

Ο Αγγελος Αντωνόπουλος δε διστάζει ν’ ανοίξει τα άδυτα της ψυχής του και να σ’ αφήσει να περιπλανηθείς στη ζωή του με τις αφηγήσεις και τις ιστορίες του.

Το σπίτι του Αγγελου Αντωνόπουλου, ένα άνετο ρετιρέ, έλαμπε από φως. Δεν είχε δύσει ακόμα ο ήλιος. Μου θύμισε έναν στίχο από τα εξαίσια ποιήματά του. Ενιωθες ότι βρισκόμασταν «πάνω στην αιώρα, που κρεμόταν απ’ το μπαλκόνι τ’ ουρανού και φτάσαμε σε απόκρημνους συλλογισμούς».

Η κουβέντα μαζί του ζωντανεύει την ιστορία ενός αιώνα. Δεν κρύβει τα χρόνια του, κοντεύει ενενήντα. Ούτε διστάζει ν’ ανοίξει τα άδυτα της ψυχής του και να σ’ αφήσει να περιπλανηθείς στη ζωή του. Σ’ αυτήν συναντάς την ιδέα, τη δύναμη, την ομορφιά, όλα όσα αποτελούν την ψυχή ενός λαού. Πόλεμοι, Εμφύλιος, δικτατορίες, έρωτες, θέατρο και η μαρξιστική κοσμοθεωρία του.

Αφηγείται με μία απέριττη, φυσική ειλικρίνεια, με σεμνότητα, με φιλοσοφημένη σκέψη. Αγαπήθηκε πολύ. Υπήρξε είδωλο. Η αγωνία του είναι, όμως, πότε θ’ ανοίξουν τα θέατρα.

● Κύριε Αντωνόπουλε, ο Τάσος Λειβαδίτης λέει ότι: «Οι βιογραφίες μοιάζουν με τις παλιές κάμαρες. Κανείς δεν ξέρει ποιος έμεινε εκεί… Αν υπάρχει λίγος τόπος άδειος μες στη ζωή μας. Δεν είχα ποτέ μεγαλοψυχία για τον εαυτό μου…» Πώς θα σχολιάζατε αυτόν τον στοχασμό του;

Τον Τάσο Λειβαδίτη τον διακατείχε μεγαλοψυχία για όλα αυτά που μας συγκλόνιζαν. Ενας «μεγάλος» δεν έχει μεγαλοψυχία για τον εαυτό του αλλά για όσα βασανίζουν τους γύρω του. Η άδεια κάμαρη, εφόσον δεν έχει τις φωνές των ανθρώπων, τις παρουσίες τους, χωρίς τη συγκίνηση που υγραίνει την ατμόσφαιρα, είναι χωρίς ουσία, ζωντανεύει τότε και γίνεται πεδίο ποιητικής έκφρασης.

● Τι θυμάστε απ’ τα παιδικά σας χρόνια; Ποιο πρόσωπο σας καθόρισε;

Ημουν πολύ δεμένος με τη μάνα μου. Εχασα των πατέρα μου όταν ήμουν δυο χρόνων. Μεγάλωσα με μια γυναίκα μαυροφορεμένη, μ’ ένα τσεμπέρι στο κεφάλι αλλά με πλεόνασμα ψυχής. Είχε μια αντίληψη για τη ζωή που την εξέφραζε με τη συμπεριφορά της απέναντί μου. Αυτό για μένα ήταν ένα σχολείο. Εφερε κοντά μου όλα τα στοιχεία που δημιουργούν τη συγκίνηση της ζωής. Προερχόταν από τον κόπο, από τα βάσανα, από τη μεγάλη ταλαιπωρία.

Πάλευε μόνη της μ’ ένα παιδί δυο χρόνων. Αυτό συνέβη στον Πειραιά. Πολύ σύντομα φύγαμε και πήγαμε στο χωριό, στην Αρχαία Ολυμπία. Καταλάβαινε ότι θα ερχόταν η λαίλαπα. Η ζωή στο χωριό ήταν ευλογία Θεού. Είχαμε σταφίδα, μερικές κότες, όταν βρίσκαμε καλαμπόκι φτιάχναμε λίγο ψωμί. Εκεί δεν πεινάσαμε. Δεν ζήσαμε τη μεγάλη συμφορά των πόλεων, που μάζευε το κάρο της δημαρχίας από τους δρόμους τους ανθρώπους. Σ’ αυτή τη μάνα χρωστάω τα πάντα. Οπως και στους δασκάλους μου.

● Τι θυμάστε απ’ τους δασκάλους σας;

Είχα πολύ ωραίους δασκάλους στο Δημοτικό και στο Γυμνάσιο. Παρόλο που είχαμε ελάχιστους γιατί ήταν χρόνια Κατοχής. Στην τάξη, μαζευόμασταν περίπου ενενήντα παιδιά κάθε πρωί γιατί έρχονταν κι απ’ τα γύρω χωριά. Από τότε έγραφα ποιήματα. Δημοσιεύθηκε, μάλιστα, ένα στη στήλη «Νέοι Ποιητές» στην «Αυγή» του Πύργου, μια πολύ σημαντική εφημερίδα, από τον Τάκη Δόξα. Ενιωσα μεγάλη συγκίνηση και ταραχή αλλά μαζί κι ευθύνη. Ο συγκλονισμός μου ήταν πιο μεγάλος όταν έφερε ο δάσκαλος την εφημερίδα στην τάξη και μου είπε να διαβάσω το ποίημά μου.

Απλοί κι αξέχαστοι άνθρωποι με τους οποίους περνούσαμε τις δυσκολίες της Κατοχής. Περπατούσαμε για να πάμε από το ένα χωριό στο άλλο και βέβαια συναντούσαμε στον δρόμο Γερμανούς και Ιταλούς. Αυτή ήταν η εικόνα της ζωής μας εκείνη την εποχή. Οταν τελείωσε η Κατοχή και άρχισε ο Εμφύλιος, υπήρχε άλλη αγριότητα. Εκτελέσεις μεταξύ των Ελλήνων για κομματικές διαφορές, ακόμα και μέσα στο ίδιο το σπίτι. Εμείς ήμασταν πάνω στην τρυφερότητα της ζωής, στη δημιουργία της σκέψης. Το πρόβλημα ήταν μπροστά μας τεράστιο. Επρεπε να το καταλάβουμε για να καθορίσουμε τα δικά μας βήματα. Παντού υπήρχαν σημαντικές εντάσεις από τα ίδια τα γεγονότα που συνέβαιναν γύρω μας.

● Από τότε διαμορφώσατε την αριστερή ιδεολογία σας και πόσο επηρέασε τη ζωή σας;

Αποφασιστικά. Η αριστερή ιδεολογία σε καθοδηγεί σε μεγάλα ηθικά, κρίσιμα θέματα. Είσαι ταγμένος, χαραγμένος και σφραγισμένος απ’ αυτή την ηθική κι απ’ τον σεβασμό προς τον άνθρωπο.

Με τον Σταύρο Ξενίδη, στο θέατρο «Μουσούρη»

● Η ποίηση τι ρόλο έπαιξε στη ζωή σας;

Η ποίηση με συγκλόνισε από μικρό. Ηταν για μένα τρόπος έκφρασης. Τα νεανικά μου χρόνια κι η εφηβεία μου ήταν γεμάτα από ποίηση. Επαιξε ρόλο και το περιβάλλον, μεγάλωνα στην Αρχαία Ολυμπία. Ζήσαμε ιστορικούς κραδασμούς. Πολέμους, Κατοχή, Εμφύλιο.

Αυτά ήταν ερεθίσματα για να καταφύγει κανείς στην ποίηση. Μεγαλώνοντας έρχεσαι πρόσωπο με πρόσωπο με τη ζωή, το μεροκάματο. Σε καθορίζουν οι ιδεολογικές αντιλήψεις και προχωράς, γράφεις και διαβάζεις ποίηση ξεχωρίζοντας τους μεγάλους. Θεωρώ ότι ένας ποιητής δεν μπορεί να μην διακατέχεται από ιδεολογικές θέσεις.

● Θα ήθελα να αναφέρουμε μερικούς αγαπημένους μου στίχους από την ποιητική σας συλλογή: Αφύλακτη Διάβαση (Εκδόσεις Αιώρα).

ΑΓΡΙΕΨΕ Ο ΚΑΙΡΟΣ

Αγρίεψε ο καιρός κι οι θύελλες μας φέρνουν φτερά αγγέλων και περιστεριών
και στον επόμενο τόνο η ώρα είναι μηδέν και ένα λεπτό, και σκοτώνουμε τον Λόρκα.
Και στον επόμενο τόνο η ώρα είναι μηδέν και δυο λεπτά,
και σκοτώνουμε τον Τσε Γκεβάρα
και στον επόμενο τόνο, η ώρα είναι μηδέν και τρία λεπτά, και σκοτώνουμε τον Λούθερ Κινγκ…

● Ο αιώνας μας αγιάστηκε από την τέχνη του θεάτρου. Τελευταία τραυματίστηκε.

Είναι μια μεγάλη πληγή. Το θέατρο νοσεί απ’ όλα όσα συμβαίνουν. Αυτό ξεκινάει από τη διαδικασία της ερωτικής πράξης. Ο έρωτας είναι ένα δώρο θεού. Από παλιά υπήρχε αυτή η υπέροχη διαδικασία. Αλλά ευτυχώς τα κακώς κείμενα βγαίνουν τώρα στην επιφάνεια.

Αισθάνομαι αποτροπιασμό και πληγώνομαι βαθύτατα. Νιώθω ντροπή για τους ανθρώπους που ενέχονται σε κακές πράξεις, ενώ έχουν μεγάλη αποδοχή, είναι ταλαντούχοι και πρωταγωνιστές. Τα έχω χάσει, κυριολεκτικά. Ολοι υπήρξαμε νέοι, βρεθήκαμε σε διάφορες επικίνδυνες φάσεις, ο καθένας όμως ανάλογα με τον χαρακτήρα του διασώζει και περιχαρακώνει τη σωματική και ψυχική του υγεία.

● Σε μια παλαιότερη κουβέντα μας, τονίσατε ότι οι ανθρώπινες σχέσεις περνάνε κρίση.

Περνάει κρίση η πίστη μας… στον άνθρωπο, είτε αυτός είναι δίπλα μας, καθημερινός άνθρωπος, είτε βρίσκεται μπροστά στους προβολείς την επικαιρότητας, πολιτικός καλλιτέχνης, δημοσιογράφος. Οι πολιτικοί θα βγαίνουν στο μπαλκόνι και θα ορκίζονται για να τους πιστέψουν. Οι καλλιτέχνες όλοι διεκδικούμε την περγαμηνή της παραδοχής, χωρίς πάντα να υπάρχει στη δουλειά μας η ιδεολογία…

Οι δημοσιογράφοι ανακρίνουν, λέει, τον συνεντευξιαζόμενο… καταλαβαίνετε την κεκτημένη διάθεση και το ύφος. Η Πολιτεία εμπορεύεται τα ναρκωτικά και την πορνεία. Ετσι δεν είναι; Δεν διαβάζουμε για ναρκωτικά στη Σχολή της Αστυνομίας; Δεν διαβάζουμε για χρήστες και εμπόρους αστυφύλακες; Δεν αγανακτούμε για αστυνομικούς που εμπορεύονται αλλοδαπές κοπέλες; Αυτοί οι αστυφύλακες δεν είναι εκπρόσωποι της Πολιτείας; Δικαιολογημένα η ζωή μας είναι διαρκώς εκτεθειμένη σε μια μειοδοσία. Περπατάμε μεταξύ ενόχων, δεν το έχετε καταλάβει;

Πριν μπω το βράδυ στο σπίτι μου αφουγκράζομαι μήπως έχει προηγηθεί κάποιος άλλος άγνωστος. Θα φοβηθώ εγώ, αλλά είναι σίγουρο ότι θα φοβηθεί κι εκείνος. Και πάνω σε αυτή τη σχέση εκφράζεται όλη η ζωή μας. Φωτογραφίσαμε προ λίγου εικόνες της ζωής μας, αλλά να μη θεωρηθεί ότι εμείς στεκόμαστε πίσω από τις κάμερες με μια διάθεση μόνο κριτικής. Και η αυτοκριτική είναι μια γενναία και ώριμη στάση.

● Πώς μπήκε στη ζωή σας το θέατρο;

Μια καταφυγή του ανθρώπου είναι το θέατρο. Εκείνα τα χρόνια, τα εφιαλτικά της Κατοχής, ανεβάζαμε έργα πάνω σε μια ταράτσα. Το θέατρο είναι ελκυστικό από τη φύση του. Η ταράτσα γέμιζε από ανθρώπους απ’ τα γύρω χωριά. Αυτό μας έδινε χαρά για να το υπηρετούμε. Από κει πήρα το μικρόβιο.

Οταν ήρθα εδώ ως θεατής στο Εθνικό Θέατρο, παιζόταν μια παράσταση του Κουν, «Ο θείος Βάνιας». Συγκλονίστηκα. Ενιωσα μια ταραχή σαν ένα ερωτικό βίωμα. Εκείνη τη στιγμή αποφάσισα να σπουδάσω θέατρο. Με τον μεγάλο δάσκαλο Κάρολο Κουν. Αυτό με ευαισθητοποίησε αφάνταστα.

● Από τους παλιούς ηθοποιούς ποιους ξεχωρίζετε;

gif;base64,R0lGODlhAQABAAAAACH5BAEKAAEALAAAAAABAAEAAAICTAEAOw== - «Περνάει κρίση η πίστη μας στον άνθρωπο»

Στο μπαλκόνι του, στα νεανικά του χρόνια

Επαιξα ανάμεσα σε τεράστιους. Τον Κατράκη, την Παξινού, τον Μινωτή, τον Μυράτ, τον Μουσούρη. Με την Παξινού έπαιξα σε μία ταινία του Πάρνη. Δεν ήταν μόνο συγκλονιστική ως ηθοποιός αλλά και ως άνθρωπος. Ο τρόπος της σε σκλάβωνε.

Οταν φεύγαμε από το γύρισμα σταματούσαμε μπροστά σ’ ένα ζαχαροπλαστείο για να μου αγοράσει ένα βαζάκι μαρμελάδα. «Για να την τρως το πρωί» μου έλεγε. Ηταν πολύ στοργική. Μέσα στον χώρο του θεάτρου διαγράφηκε η πορεία της ζωής μου. Κι ύστερα ήρθε η τηλεόραση. Μας ξάφνιασε αυτό το φαινόμενο. Η αμεσότητα που είχε με τον άνθρωπο.

● Ποιος σας σύστησε στην τηλεόραση;

Εγώ ήμουν ήδη πρωταγωνιστής. Ηρθε και με βρήκε ο γνωστός σκηνοθέτης Κώστας Κουτσομύτης και μου είπε ότι είχε ένα μεγάλο έργο του Νίκου Φώσκολου, τον «Αγνωστο Πόλεμο». Δίστασα στην αρχή αλλά μ’ έπεισε κι έπαιξα. Αυτό που συνέβη δεν περιγράφεται. Τις ώρες της προβολής δεν υπήρχε άνθρωπος ούτε σε καφενείο.

Ολοι παρακολουθούσαν το σίριαλ. Μερικές φορές, η τηλεόραση δεν είχε σήμα σε απομακρυσμένα χωριά. Τότε οι θεατές ναύλωναν λεωφορεία, πήγαιναν σε διπλανά χωριά και έβλεπαν τα επεισόδια. Υπήρχε μια δόνηση.

Ο Φώσκολος είχε τη δύναμη να δημιουργεί εντάσεις, συγκρούσεις, να φτιάχνει χαρακτήρες. Μ’ αυτόν τον τρόπο, έφτιαξε και τον δικό μου ρόλο και αυτή η επιτυχία επηρέασε και τη δημοτικότητά μου στο θέατρο και ήταν συνεχώς γεμάτο. Ο σκηνοθέτης Κώστας Κουτσομύτης που πρότεινε να πάρω τον ρόλο ήξερε να μεταδώσει και τον συγγραφέα, αλλά να συντονίσει κι εμάς με τον σωστό τρόπο. Ηξερε να στήνει σκηνές, να τραβάει σωστά πλάνα. Ηταν συνεργάσιμος, ευαίσθητος, ένας κανονικός άνθρωπος με τους ενθουσιασμούς και τα νεύρα του.

● Θαυμάζετε τους Ρώσους συγγραφείς;

Εχει μεγάλο μέγεθος και μεγάλη διάσταση η σπουδή του θεάτρου. Αυτό το πετυχαίνει κανείς όταν έρθει σ’ επαφή με κορυφαίους συγγραφείς, όπως Τσέχοφ, Τολστόι, Σέξπιρ, Μολιέρο κ.ά. Ο Τολστόι υποστήριζε: αυτό που κάνεις να το κάνεις τέλεια. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του γίνεται πολύ απλός, μαθαίνει μέχρι και την τέχνη από έναν παπουτσή για να κατασκευάζει παπούτσια. Λέει μάλιστα: «Πόσο φωτεινά και ηθικά ωραία είναι στη βρόμικη, σκοτεινή γωνιά αυτού του παπουτσή».

● Αρα το ωραίο είναι κυρίως στο απλό.

Οσο πιο μεγάλος και σπουδαίος είσαι, τόσο πιο απλός γίνεσαι. Αυτή η περιγραφή του Τολστόι είναι αρκετά παραστατική για να το αποδείξει.

● Πιστεύετε ότι οι άνθρωποι που έχουν εξουσία στα χέρια τους είναι ώριμοι;

Οι άνθρωποι που επηρεάζονται από τη δύναμη της εξουσίας συνήθως δεν έχουν καλή συμπεριφορά. Αυτό το διαπιστώνουμε σε πολλές περιπτώσεις της καθημερινότητάς μας. Στις εργασιακές σχέσεις, στις ανθρώπινες, στις θεατρικές κ.λπ. Θέλω να πιστεύω ότι το θέατρο υπηρετείται από πνευματικούς ανθρώπους γιατί οι άνθρωποι που έχουν εξουσία πρέπει να διαμορφώνουν προσωπικότητες ηθικού αναστήματος.

● Η πανδημία βοήθησε ν’ ασχοληθούμε με τον εαυτό μας;

Ο κορονοϊός είναι μια θεομηνία, μια λαίλαπα. Αναγκαζόμαστε, όμως, λόγω του εγκλεισμού να έχουμε και τις ώρες της μοναξιάς, της αυτοκριτικής. Εχω δυο μήνες να βγω απ’ το σπίτι. Περνάω τη μέρα μου παρακολουθώντας τηλεόραση, κυρίως τα δελτία ειδήσεων, και βλέποντας μ’ ενδιαφέρον τις «Αγριες Μέλισσες». Αυτό το σίριαλ έχει συναρπάσει πολύ κόσμο και ως υπόθεση και ως ερμηνείες. Χαίρεσαι όταν διαπιστώνεις ότι ασχολούνται νέοι άνθρωποι με πετυχημένες σειρές.

Η κουβέντα με τον Αγγελο Αντωνόπουλο σε απογειώνει. Σου θυμίζει ένα ποίημά από την ίδια συλλογή του, το «Αερόστατο»:

ΤΟ ΑΕΡΟΣΤΑΤΟ

Πάρε με κάτω από την ομπρέλα σου./ Σε λίγο θα βρούμε τον ίδιο βηματισμό./ Θα κρατάμε την ομπρέλα μ’ ένα χέρι δικό σου και μ’ ένα δικό μου./
Οταν θα σταματήσει η βροχή/ θα ’χουμε ξεχάσει να την κλείσουμε/ θα ’χουμε σταθεί στη μέση του δρόμου/ Ο κόσμος θα μας περιεργάζεται και θα τον αγνοούμε./
Θα ’χουμε χαθεί/ σε κείνο το φιλί που υποσχεθήκαμε/ και η ομπρέλα θα γίνει αερόστατο.

1620025738 992 Google News - «Περνάει κρίση η πίστη μας στον άνθρωπο»Πατήστε εδώ και ακολουθήστε το O-Efialtis.com στο Google News για να μάθετε πρώτοι όλες τις Eιδήσεις

Αν θέλετε να λαμβάνετε καθημερινά τα νέα μας άρθρα, πατήστε εδώ: Εγγραφή στο Newsletter

Πηγή

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

You might also like
Σχολιάστε το άρθρο

Your email address will not be published.

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More